-mekte / -mektedir
Haber dilindeki -mekte ve -mektedir yapılarını anlayabilir ve yazılı metinde kullanabilirim.
Bu ders ne hakkında?
Bu derste haber dilinin sevilen kalıbı -mekte / -mektedir yapısını kişi, ünlü uyumu, olumsuz, geçmiş ve edilgen biçimleriyle tablolarda öğreniyoruz. Gazete, ajans ve spiker anlatımında şimdiki zamanın resmî biçimini tanıyıp kullanacaksınız.
- Haber dilindeki -mekte ve -mektedir yapılarını anlayabilir ve yazılı metinde kullanabilirim.
- -mekte / -mektedir: haber dilinde şimdiki zaman · -mekte / -mektedir: the formal present of news language
- Spikerler neden böyle konuşuyor? · Elif, a young intern, asks Murat, an experienced reporter, about news language in a TV newsroom.
-mekte / -mektedir: haber dilinde şimdiki zaman
-mekte / -mektedir: the formal present of news language
Kural: fiil kökü + -mek/-mak + -te/-ta + (3. kişide -dir/-dır). Ünlü uyumuna göre gelmektedir, yapmaktadır olur. Tüm kişiler tabloda gösterilmiştir. Olumsuz: yaşanmamaktadır. Geçmiş: -mekteydi. Edilgen: araştırılmaktadır. Hata: 'yapıyormaktadır' denmez; günlük konuşmada -iyor yeterlidir.
Formula: verb stem + -mek/-mak + locative -te/-ta + -dir for the 3rd person. Choose -mek or -mak, and -te or -ta, by vowel harmony: gelmektedir, yapmaktadır. Since the vowel in -te/-ta is e or a, the 3rd-person ending is -dir or -dır: bulunmaktadır, sürdürmektedir. It means 'is doing / is going on' and sounds formal, mostly in writing. See the first table for all persons: -mekteyim, -mekteyiz, -mektesiniz. Past: -mekteydi (was doing). Negative: -memekte (yaşanmamaktadır). Passive works well: araştırılmaktadır (see the other tables). Common mistake: do not add -iyor as well (not 'yapıyormaktadır'), and avoid it in casual speech with friends.
-mekte / -mektedir: kişiler ve ünlü uyumu · -mekte / -mektedir: persons and harmony variants
| Person | Ending | Example | Meaning |
|---|---|---|---|
| ben | -mekteyim / -maktayım | izlemekteyim | I am following |
| sen | -mektesin / -maktasın | çalışmaktasın | you are working |
| o | -mektedir / -maktadır | gelmektedir | he/she/it is coming |
| biz | -mekteyiz / -maktayız | bulunmaktayız | we are present |
| siz | -mektesiniz / -maktasınız | yaşamaktasınız | you are living |
| onlar | -mektedir / -maktadır (-lar optional) | yapmaktadırlar | they are doing |
Choose -mek or -mak by the last vowel of the verb: e/i/ö/ü gives -mekte, a/ı/o/u gives -makta. In writing, the 3rd person is by far the most common.
-dir ekinin dört biçimi · The four -dir variants by last vowel
| Last vowel | Ending | Example | Meaning |
|---|---|---|---|
| e, i | -mektedir | gelmektedir | is coming |
| a, ı | -maktadır | yapmaktadır | is doing |
| o, u | -maktadır (still -dır, never -dur: olmaktadır) | bulunmaktadır | is located |
| ö, ü | -mektedir | sürdürmektedir | is continuing |
The -dir in -mektedir follows the last vowel of -te/-ta, so it is always -dir (after e) or -dır (after a). The forms -dur/-dür do not appear here.
Diğer biçimler: olumsuz, geçmiş, edilgen · Other forms: negative, past, passive
| Form | Pattern | Example | Meaning |
|---|---|---|---|
| Negative | -memekte / -mamakta + -dir | yaşanmamaktadır | is not taking place |
| Past | -mekteydi / -maktaydı | sürdürmekteydi | was continuing |
| Passive | -ilmekte / -ılmakta + -dir | araştırılmaktadır | is being investigated |
| Passive | -ilmekte / -ülmekte + -dir | tespit edilmektedir | is being determined |
Never add -iyor as well: not 'yapıyormaktadır'. In casual speech use -iyor.
Kelimeleri öğren
Anlamı için karta dokun. Dinle ve sesli söyle.
Spikerler neden böyle konuşuyor?
Elif, a young intern, asks Murat, an experienced reporter, about news language in a TV newsroom.
Hepsini bir araya getir
Karışık sorular: seç, kelimeleri sırala, kısa cevap yaz. %70 dersi tamamlar.
Kendin kullan
Kısa bir haber yazın
You are a reporter for your school newspaper and must write a short news item.
Okulunuzdaki veya şehrinizdeki bir olay hakkında haber diliyle 3-4 cümle yazın. En az üç kez -mekte/-mektedir kullanın.
- At least three correct -mekte/-mektedir forms
- Correct vowel harmony (-mek/-mak, -dir/-dır)
- Formal, news-like tone with at least two lesson words
Örnek cevabı gör
Şehrimizde yoğun trafik yaşanmaktadır. Ekipler olay yerinde bulunmaktadır. Kazanın nasıl meydana geldiği araştırılmaktadır. Kamuoyu gelişmeleri yakından izlemektedir.
Söyle
Dinle, sonra mikrofona bas ve tekrarla. Tarayıcı telaffuzunu kontrol eder.
Ses kontrolü Chrome ve Edge'de çalışır. Yine de dinleyip tekrar edebilirsin.
Şimdi yapabiliyor musun?
“Haber dilindeki -mekte ve -mektedir yapılarını anlayabilir ve yazılı metinde kullanabilirim.”
